Hvat er Dog Lyme Diease?

Lyme sjúka er ein klinisk sjúka orsakað av teimum smáu spirochetunum (Treponema burgdorferi), sum í høvuðsheitum verður send av fýrum. Tað eru nógv sløg av spirochetum, men Trpeponema burgdorferi tykist at vera einasta spiralformaða bakterian, sum kunnu smitta smá súgdjór, serliga músir. Flikkar fara at halda seg á hesum súgdjórum ella koma inn í kroppin og smitta bakteriurnar á teirra rovdjór.

Burðarberin av spirochetunum er tann harðhalgað pictogram-flikkan. Í USA er scapularis-fløskan (hjartaflóðin) í høvuðsheitum at finna í Norðeystur- og Miðvestri, meðan vestara svartikkurin í høvuðsheitum er at finna á Kyrrahavinum. Hjørtufløskur eru tað vanligasta slagið av fløgu, sum sendir hesa sjúkuna, hóast onnur fýrur eisini kunnu senda sjúkuna.

At skilja lívsringrásina hjá fýrverki kann hjálpa tær at skilja betur útbreiðsluna av Lyme sjúkuni. Lívsringrásin hjá einum fløsku er m.a.

1. Eggstig

2. Larvalsstig (tikk larva hevur bert 6 føtur)

3. Nymfusstig (ikki tikk nymfur hava 8 føtur)

4. Vaksin stig

Tá fýrverk eru larvur ella nymfur, kunnu tær nær sum helst breiða út bakteriur, so leingi tær eta ein smittaðan vert. Sjálvur fløskan verður mettur sum vertur, og hann skal vera sníkjandi á súgdjórum í meira enn 24 tímar, áðrenn hann kann vera smittuberandi og smittaður. Í eini blóðsúgvandi tilgongd krevur støðug sending meira enn 53 tímar av áhaldandi sníkju. Um fýrverkið er fest í minni enn 24 tímar, verður møguleikin fyri bakteriuflutningi sera lítil.

Klinisk sjúkueyðkenni

Vanligastu klinisku eyðkennini av hesi sjúku hjá hundum eru: haltar, bólgnar liðir og heitt til at nerta við. Lyme sjúka kann eisini elva til hjarta-, nýra- og nervasjúkueyðkenni.

Vanlig klinisk eyðkenni eru m.a.

1. Afturvendandi greitt .

2. Óviljaður at røra seg orsakað av pínu

3. Bólg av einum ella fleiri liðum .

4. Anoreksia

5. Fepur

6. Svøvnur

7. Tunglyndi

Lyme nefritis er ein álvarslig, men sjáldsom sjúka, sum kann standast av Brucella og verður hildin at vera sekundær til uppsamling av immunkompleksum í nýrunum.

Klinisku eyðkennini fyri Lyme nefritis eru m.a.

1. Vekttap

2. Muskul atrofi

3. Uppkast

4. Tap av matarlysti

5. Ringur andadráttur

Diagnosa av hunda Lymasjúku

Lyme sjúka kann sum heild staðfestast við kliniskum sjúkueyðkennum og blóðroyndum. Millum teirra eru ávísar diagnostiskar kanningar neyðugar fyri at staðfesta tilveruna av Lyme sjúku og útiloka aðrar sjúkur, sum kunnu hava líknandi sjúkueyðkenni.

Fyrst og fremst skal ein fullfíggjað sjúkusøga hjá hundinum og umfatandi kropslig kanning fáast. Djóralæknin fer at gera liðkanningar, haltarmeting og hjarta- auskultatión fyri hundin.

Viðkomandi diagnostiskir hættir eru m.a.

kropslig kanning, sjúkusøga, eygleiðing av kliniskum sjúkueyðkennum, serologisk kanning og antibiotikasvarroynd.

1. Fyrsta stigið í sjúkuavgerðini er at gera eina skjóta ELISA-kanning. Henda royndin kann brúkast til at finna mótevni, og úrslit fáast ofta skjótt. Um ELISA-kanningin er positiv, eigur at verða gjørd fleiri staðfestingarkanningar. Tann koppsetti hundurin verður positivur í ELISA-kanningini. ELISA kann eisini finna tvær aðrar vanligar sjúkur, sum eru borin í fýrverki: Ehrlichia-sjúka og anaplasmosu, sum hava sjúkueyðkenni, sum líkjast Lyme-sjúku.

2. Western blotting og frumulinju immunoassay (LIA) kunnu nýtast til eyka staðfestingarkanningar. Western blotting hjálpir til at skilja millum smittuvandar og mótevni, sum verða framleidd við immunisering.

3. Peptidgrundað uppdagan av mótevnum móti smittu uppruna. Hetta verður vanliga kallað C6-kanning og kann brúkast til at áseta, um ávís antigen eru til staðar, men tað merkir ikki, at tað er ein klinisk sjúka.

4. Synovial vætugreining kann nýtast til at staðfesta liðagikt ella haltar liðir. Henda kanningin kann eisini hjálpa til at áseta orsøkina til haltan og útiloka aðrar smittuvandar.

5. røntgenstrálur kunnu gerast á bólgnum ella haltum liðum. Felags bólgningur (epusión) er ein vanlig manifestatión av Lyme sjúku. Umframt hendan trupulleikan skulu onnur viðurskifti í røntgenmyndini vera vanlig.

6. Tað kann vera neyðugt at gera meira fullar PCR-kanningar fyri sjúkur, sum eru borin í tikki.

Umframt hesar kanningar, kann djóralæknin mæla til fleiri diagnostiskar kanningar fyri at útiloka ella staðfesta aðrar sjúkur, ella fyri at skilja betur ávirkanina av Lyme sjúku á títt húsdjór. Hesar kanningar kunnu nýtast til at tryggja bestu læknaviðgerð og kunnu veljast eftir tí ávísu støðuni.

Skyldar kanningar kunnu m.a.

1. Fullkomin blóðtøl (CBC). Henda kanningin kann nýtast til at meta um aðrar hundatrupulleikar, so sum smittu, inflammatión ella sjúkur, sum eru tengdar at blóðplátu.

2. Serum lívfrøðilig roynd, sum verður nýtt til at meta um livur, nýra og elektrolyttar.

3. Vanligar urinroyndir, sum verða nýttar til at meta um nýruni og bløðruna.

4. Ein storkningsroynd, sum verður nýtt til at meta um óvanliga bløðing.

Viðgerð av Lyme sjúku í hundum

Viðgerðin av Lyme sjúkuni skal byggja á álvarsemi av støðuni og øðrum einstøkum faktorum, og tín djóralækni skal eisini geva eina viðmælda ætlan. Um hundurin hevur eitt positivt úrslit, men ikki vísir viðkomandi klinisk sjúkueyðkenni, so er sannlíkt, at eingin viðgerð er neyðug. Í hesum føri er umráðandi at taka hundin til djóralæknan til eftirfylgju javnan fyri at tryggja, at støðan ikki gerst verri. Um Lyme sjúkan ávirkar aðrar organskipanir, so sum hjartað ella nýruni, er neyðugt við eyka viðgerð.

Nýtslan av ávísingarantibiotika er ein vanligur viðgerðarháttur, sum vanliga betra um klinisku sjúkueyðkennini innan 24-48 tímar. Hetta verður hildið at stava frá minking av bakteriubyrðu, ikki orsakað av, at bakteriur verða burturbeind, tí mótevni kunnu halda leingi. Undir vanligum umstøðum, innan 3 dagar eftir byrjanina av antibiotikaviðgerðini, ella 14-21 dagar (tilmælt tíð er frá 2-4 vikum), tetracyklin (vanliga sleppast undan í mennandi hundum), doxycyclin, rís Norrocyclin, cephalexin, amoxicillin ella ampicillin og onnur rúsandi rúsevni. Harumframt kann eisini eitt antibiotika, sum eitur Kangweining, nýtast. Men yvirhøvur er doxycyclin yvirskipað enn onnur antibiotika.

Eftir viðgerðina skulu klinisku sjúkueyðkennini hjá hundinum hava eftirlit við, og proteinið í urininum skal kannast regluliga.

Flestu hundar við Lyme sjúku svara væl eftir at hava tikið antibiotika. Í álvarsligari førum ella tá talan er um Lyme nefritis, verður viðgerðin meira radikal, og klinisku úrslitini eru vanliga vánalig, enntá deyðilig. Gull-retrievers og Labrador-retriever hava størri vanda fyri Lyme sjúku. Í kanning av Lyme sjúku vórðu 49 hundar avlívaðir, tí teir vóru ov álvarsliga smittaðir 1-8 vikur eftir sjúkuavgerðina. Hundar við Lyme sjúku hava vanliga tørv á at brúka: blóðtrýstlæknaevni, blóðplátuhemlarar, gastroprotektivt evni, anti-kvala lyf og vætuviðgerð.

Aðrir sjúkutrupulleikar kunnu eisini elva til sjúkueyðkenni, sum líkjast Lyme sjúkuni, so tað er umráðandi at útiloka hesar sjúkur, áðrenn tað verður staðfest. Hesar sjúkur eru m.a.

1. Flyt-miðlaður fleiri liðagiktir

2. Vanskúlaskaði ella skaða .

3. Exfoliativur kondritis (OCD), sum er ein inflammatión av beinum og bruski.

4. Beinsjúku

5. Samlað beinbein (inflammatión í beinunum)

6. Gimmutertis argisti

7. Rocky Mountain Botted fepur

8. Septisk liðagikt

9. Systemisk lupus erytematosa

Eftirfylgjandi røkt av Lyme sjúkuhundum

Besta viðgerðin er at sameina heimarøkt við fakliga djóralæknarøkt. Uppfylging er avgerandi og kann fevna um fylgjandi:

1. Fylg Stangliga leiðbeiningini hjá djóralæknanum um at geva hundamedisin.

2. Hygg nærri almenna virksemisstøðinum hjá hundinum, matarlyststøðuni og liviumstøðunum.

3. Skráset ummæli regluliga.

4. Kanna blóðroyndirnar hjá hundinum av og á fyri at hava eftirlit við ávirkanini av viðgerðini.

Sjálvandi er tann serliga eftirfylgjandi handlingin treytað av álvarsemi av hundasjúkuni, svarinum til viðgerð og tilmælum hjá djóralæknanum. At enda, um tú møtir nøkrum trupulleikum, so set teg í samband við djóralæknan í tíðini.

Fyribyrging

Besti mátin at fyribyrgja Lyme sjúku er at minka um útsetningin ella tikk festa til hundin. Mælt verður til at fyribyrgja fýrum eina ferð um mánaðin alt árið, serliga í endemiskum økjum. Hetta kann viðgerast við topiskum ella munnligum fyribyrgjandi medisinum, ella einum kraga fyribyrging av fløsku, men tað skal alla tíðina vera í bara um tað er. Tað er sera umráðandi at kanna umhvørvið í tíð eftir at hava nertað við eitt stað, har fýrverk kunnu vera til staðar. Teir eru vanliga festir millum tær, um andlitið, um munnin og oyruni á hundinum. Við øðrum orðum kunnu tey býtast hvar sum helst á kroppinum á hundinum.

Viðmerkjast skal, at tú eisini skalt leita eftir fýrverki á tínum egna kroppi, tí fýrverk kunnu fáast til heimið við húsdjórum, og síðani festa seg á fólk og breiða sjúkur út.

Býrt tú í einum øki við Lyme sjúku, so tosa um koppseting við djóralæknan.